Czesław Gałużny to artysta wszechstronny, który oprócz sztuk wizualnych jako formę wyrazu chętnie wybiera także poezję. O swojej twórczości opowiadał m.in. w rozmowie z Wojciechem Łuką, kuratorem MGS OBOK. Rozmowy można wysłuchać na kanale YouTube galerii. Jak artysta przyznaje, „pierwotnym” medium są dla niego suche pastele. Wśród wielu zasług i dokonań artysty jest m.in. współzałożycielstwo i członkostwo Stowarzyszenia Pastelistów Polskich. Zdobywał też nagrody na Międzynarodowym Biennale Pasteli. Jest również organizatorem akcji artystycznych i happeningów. Prace wystawiał na stu siedmiu wystawach indywidualnych i ponad pięciuset zbiorowych w kraju i za granicą.

W rozmowie z Wojciechem Łuką Czesław Gałużny wyjaśniał tytuł wystawy „Jest to niewątpliwie zawsze początek myślenia: pytania, które wyzwalają w człowieku wyobraźnię, spojrzenie na przestrzeń, na daleki horyzont. Ja nie odpowiadam, bo sam jestem poszukiwaczem odpowiedzi. Ale czy ta odpowiedź jest taka ważna? Myślę, że pytania są ważniejsze. I staram się znaleźć środki do tego, żeby zadać pytania, a nie dawać odpowiedzi, czy domagać się ich”.

„Patrząc na obrazy Czesława Gałużnego i czytając jego utwory poetyckie, mamy wrażenie, że nie są to odrębne dziedziny, lecz tylko dwa sposoby opowiadania o tych samych doświadczeniach: przemijaniu, duchowości, międzyludzkich relacjach i ciszy. Jego cała twórczość tworzy refleksyjną atmosferą. Obrazy są wyciszone, a zarazem pełne subtelnych napięć koloru i światła. Pełne uproszczonych, prawie syntetycznych form, zawierają motywy symboliczne i metaforyczne. Te same cechy odnajdujemy w jego poezji – oszczędnej, kontemplacyjnej, skupionej na nastroju bardziej niż na narracji. Wiersze są często malarskie, operują obrazem, plamą światła, cieniem, przestrzenią. Można powiedzieć, że malarstwo jest u niego wizualną poezją, a poezja – werbalnym malarstwem” – czytamy w katalogu wystawy.

Zachęcamy, by przyjrzeć się tej poetyckiej wizji artysty i pod jej wpływem postawić sobie pytania – nie domagając się odpowiedzi.

Sylwia Witman

Są takie pytania, które dzieci słyszą wyjątkowo często: Kim będziesz? W czym jesteś najlepszy? Co z ciebie wyrośnie? Problem w tym, że te pytania zwykle nie znikają wraz z dorosłością. Wracają później w trochę innych formach – kiedy próbujemy znaleźć swoje miejsce czy też udowodnić własną wartość.

Właśnie wokół takich pytań zbudowana jest Historia pewnego przedmiotu. Tekst Anety Wróbel-Wojtyszko i Adama Wojtyszki opowiada o tajemniczym „Cosiu”, przedmiocie, który nie wie, czym jest ani do czego służy. Wyrusza więc w podróż przez kolejne zakątki domu – trafia do szuflady ze sztućcami, skrzynki z narzędziami, torebki mamy czy kosza z zabawkami. W każdym z tych miejsc spotyka bohaterów przekonanych, że wszystko musi mieć jasno określoną funkcję.

Choć spektakl korzysta z bajkowej formy i świata ożywionych przedmiotów, bardzo szybko okazuje się, że nie jest to wyłącznie opowieść dla najmłodszych. Pod historią „Cosia”, który próbuje odnaleźć własne miejsce, kryje się coś znacznie bardziej uniwersalnego – opowieść o potrzebie akceptacji, dopasowania się i ciągłym poszukiwaniu własnej wartości. To właśnie dlatego spektakl, mimo humoru i przygotowanej z myślą o dzieciach formy, dotyka tematów zaskakująco bliskich również dorosłym widzom.

Anna Białoń, odpowiedzialna za reżyserię spektaklu, przyznaje, że w tekście Anety Wróbel-Wojtyszko i Adama Wojtyszki najbardziej ujęła ją opowieść o poszukiwaniu własnego miejsca i akceptacji siebie. Jak podkreśla, w tej historii ważniejsze od tego, jaką funkcję pełnimy, okazuje się to, jacy jesteśmy. Reżyserka zaznacza jednak, że nie interesował jej teatr moralizatorski. Historia pewnego przedmiotu ma być przede wszystkim lekka, zabawna i pełna energii. Humor pojawia się tu zarówno w samym tekście, jak i w sytuacjach budowanych na scenie. Jedna z sekwencji rozgrywa się choćby we wnętrzu torebki mamy, gdzie wszystko pozostaje w nieustannym ruchu i chaosie, a bohaterowie pędzą tak bardzo, że nie mają czasu nawet zapytać siebie nawzajem, dokąd właściwie biegną.

W spektaklu zobaczymy kilku zawodowych aktorów znanych z poprzednich produkcji Teatru Małego, jednak scena w dużej mierze należy do czternaściorga młodych aktorów wyłonionych podczas castingu. Najmłodsi mają osiem lat, najstarsi właśnie kończą szkołę podstawową. Historia to także widowisko mocno oparte na warstwie wizualnej. Na scenie pojawią się ogromne elementy scenografii – kilkumetrowa szafa czy gigantyczna torebka – a całość uzupełnią piosenki wykonywane na żywo, choreografia i rozbudowane kostiumy. Reżyserka zaznacza, że zależało jej, by najmłodsi widzowie mogli zobaczyć teatr „z rozmachem”, taki, który uruchamia dziecięcą wyobraźnię i buduje poczucie prawdziwej scenicznej magii.

Choć Historia pewnego przedmiotu jest spektaklem familijnym i w pierwszej kolejności kierowana jest do najmłodszych widzów, trudno zamknąć ją w sztywnej kategorii wiekowej. To raczej przedstawienie dla widzów od „trzech do stu trzech lat”. Najmłodsi odnajdą tu humor, piosenki i kolorowy świat ożywionych przedmiotów, ale także historię o poszukiwaniu własnego miejsca i akceptacji siebie. Starsi zapewne dostrzegą w tej opowieści pytania, które wcale nie znikają wraz z dorosłością. Bo przecież zarówno dzieciom, jak i dorosłym często trudno zrozumieć, że „jak tobie z tobą będzie dobrze, to i nam będzie dobrze”.

Marcin Stachoń

fot. Agnieszka Seidel-Kożuch

Oczywiście Święto Miasta, które w 2025 powróciło po sześcioletniej przerwie do kalendarza miejskich imprez plenerowych, nie było pierwszą okazją do wspólnej zabawy mieszkańców. Już w 1964 roku zorganizowano pierwszą tego typu imprezę – Tyskie Spotkania Młodości, które rozpoczynały się barwnym korowodem młodzieży, a kończyły wspólnymi zabawami pod chmurką. TSM przez dobrych kilkanaście lat były radosnym symbolem tego, że w bardzo młodym wtedy mieście zaczynają się wakacje.

Gdy zmienił się ustrój, trzeba było tę – utrzymaną w socjalistycznym duchu – imprezę czymś zastąpić. W 1990 roku, na fali związków Tychów z włoskim przemysłem motoryzacyjnym, wymyślono święto Festa Italiana, które utrzymało się kilka lat z kulminacją w postaci wielkiego festynu na Placu Baczyńskiego.

Pierwszej imprezy masowej na kształt dzisiejszego Święta Miasta tyszanie doczekali się w roku 2000. Tym razem głównym partnerem miasta był browar, stąd nazwa Dni Tyskie, która na wiele lat przylgnęła do wydarzeń, odbywających się zwykle w pierwszy weekend wakacji w Parku Miejskim. Wtedy, podczas pierwszych Dni Tyskich, na wielkiej – jakiej wcześniej w mieście nie widziano – scenie na placu Pod Żyrafą przed tłumami mieszkańców wystąpiły popularne wówczas gwiazdy: Katarzyna Skrzynecka, zespół Łzy, świętująca swoje dwudziestolecie Republika z Grzegorzem Ciechowskim, a na zakończenie Stachursky, który spowodował, że Park Miejski stał się wielkim tanecznym parkietem.

Wcześniej odbyły się imprezy towarzyszące pierwszym Dniom Tyskim – koncert w kościele bł. Karoliny, podczas którego orkiestra AUKSO wykonała Cztery pory roku Vivaldiego, oraz podsumowanie plebiscytu na sportowca 30-lecia GKS Tychy, który wygrał hokeista Mariusz Czerkawski przed lekkoatletką Lucyną Langer-Kałek i kolejnym mistrzem hokejowego krążka Henrykiem Gruthem.

Dni Tyskie były największą miejską atrakcją plenerową przez dwie dekady, aż do pandemii, która zatrzymała wiele tego typu imprez. W ciągu tych dwudziestu lat podczas święta miasta wystąpili niemal wszyscy najciekawsi i najpopularniejsi artyści. Dla Tyszan grali m.in. Myslovitz (na ich koncercie organizatorzy doliczyli się nawet osiemnaście tysięcy widzów), Kult, Lao Che, Lady Pank, Katarzyna Nosowska i Hey, Strachy na Lachy, T. Love i wielu, wielu innych. Właściwie łatwiej byłoby wymienić tych, którzy na tej imprezie nie wystąpili… na przykład zabrakło Maryli Rodowicz. Na szczęście tę sprawę załatwi tegoroczne Święto Miasta.

Nie brakowało też Pod Żyrafą artystów zagranicznych, by wymienić tylko zespół Touch and Go, muzyków Electric Light Orchestra, brytyjską wokalistkę Maggie Reilly czy byłego wokalistę grupy Genesis Raya Wilsona.

W ubiegłym roku impreza powróciła z wielkim rozmachem, już pod nazwą Święto Miasta Tychy. Cieszyła się ogromnym zainteresowaniem Tyszan, którzy wystawili organizatorom z Miejskiego Centrum Kultury bardzo wysokie noty. Wierzę, że w tym roku będzie jeszcze lepiej…

Wojciech Wieczorek

Archiwalne fotografie Dni Miasta: Jacek Boczar

Czas szybko mija i lada moment przywitamy się w numerze wrześniowym (koniec zrzędzenia, wakacje jeszcze się nie zaczęły i nie wypada już teraz mówić o ich końcu).

Najważniejszym wydarzeniem nadchodzącego miesiąca będzie oczywiście Święto Miasta, najhuczniejsze w historii. Kogóż tam nie będzie! Od Maryli Rodowicz po Grubsona, od Kultu po Kaliber 44, od Kayah po Roxie Węgiel. Takiej plejady gwiazd na jednej imprezie w Tychach nigdy wcześniej nie było. A o tym, jak było kiedyś, opowiada na stronie 7 Wojciech Wieczorek – w naszym cyklu przypominającym, jak przez kilka ostatnich dekad rozwijała się w Tychach kultura.

Tegoroczne Święto Miasta będzie głównym punktem obchodów siedemdziesięciopięciolecia nadania Tychom praw miejskich. Ale niektóre uroczystości związane z tym jubileuszem mamy już za sobą. W Mediatece odbyło się reaktywowane po latach Tyskie Seminarium Majowe, edycja nowa im. Prof. Marka S. Szczepańskiego. I muszę przyznać, że choć idea piękna i trzymam kciuki, by była kontynuowana, to bardzo mocno dał się odczuć brak Profesora, jego charyzmy, intelektu i talentu oratorskiego. Na kolejną taką osobowość przyjdzie nam jeszcze poczekać. Zapewne długo.

Nieco w cieniu hucznych wydarzeń w czerwcu odbędzie się także Tyski Festiwal Performance, czyli coś dla osób, które preferują mniej oczywiste formy ekspresji artystycznej. Natomiast na sąsiedniej stronie można przeczytać o nowej teatralnej propozycji dla młodych widzów. Wszak czerwiec zaczynamy od Dnia Dziecka. Tak więc wszystkim, młodym i starszym życzymy mnóstwa kulturalnych wrażeń w czerwcu i bardzo udanych wakacji.

Sylwia Witman

W najnowszym numerze znajdziemy:
– zapowiedź spektaklu dla dzieci Historia pewnego przedmiotu w reż. Anny Białoń (Teatr Mały w Tychach),
– kilka słów od Macieja Gramatyki Prezydenta Miasta Tychy na temat Święta Miasta 2026,
– historia Dni Miasta Tychy okiem Wojciecha Wieczorka,
– artykuł na temat wystawy Czesława Gałużnego w Miejskiej Galerii Sztuki OBOK,
– zapowiedź kolejne odsłony cyklu Mozaiki Górnośląskiej,
– temat nowego podcastu na temat Tychów
oraz wiele innych ciekawych artykułów, a także jak zawsze bogate kalendarium wydarzeń!

Wydawca: Miejskie Centrum Kultury w Tychach, ul. Bohaterów Warszawy 26, 43-100 Tychy, tel. 32 438 20 61, e-mail: redakcja@mck.tychy.pl
Redaktor naczelna: Sylwia Witman, e-mail: ramykultury@kultura.tychy.pl
Zespół: Daria Gawrońska, Agnieszka Lakner, Małgorzata Król, Anna Mrówczyńska, Justyna Stolfik-Binda, Wojciech Wieczorek
Korekta: Agnieszka Tabor
Layout: Aleksandra Krupa i Bartek Witański Blank Studio, Marcin Kasperek KlarStudio
Skład i łamanie: Magdalena Dziedzic KlarStudio
Druk: Drukarnia AAPrint, Mikołów Nakład: 3000 egz.
Foto na okładce: Dagmara Szewczuk

Foto: D. Gawrońska

Miesięcznik znaleźć można we wszystkich instytucjach kultury, młodzieżowych domach kultury, klubach osiedlowych, urzędach, Gemini Park Tychy oraz wybranych restauracjach. Szczegółowa lista punktów dystrybucji znajduje się TUTAJ.
Poniżej prezentujemy również dotychczasowe wydania „Ram Kultury” w wersji online:

Ramy Kultury nr 54
Ramy Kultury nr 53
Ramy Kultury nr 52
Ramy Kultury nr 51
Ramy Kultury nr 50
Ramy Kultury nr 49
Ramy Kultury nr 48
Ramy Kultury nr 47
Ramy Kultury nr 46
Ramy Kultury nr 45
Ramy Kultury nr 44
Ramy Kultury nr 43
Ramy Kultury nr 42
Ramy Kultury nr 41
Ramy Kultury nr 40
Ramy Kultury nr 39
Ramy Kultury nr 38
Ramy Kultury nr 37
Ramy Kultury nr 36
Ramy Kultury nr 35
Ramy Kultury nr 34
Ramy Kultury nr 33
Ramy Kultury nr 32
Ramy Kultury nr 31
Ramy Kultury nr 30
Ramy Kultury nr 29
Ramy Kultury nr 28
Ramy Kultury nr 27
Ramy Kultury nr 26
Ramy Kultury nr 25
Ramy Kultury nr 24
Ramy Kultury nr 23
Ramy Kultury nr 22
Ramy Kultury nr 21
Ramy Kultury nr 20
Ramy Kultury nr 19
Ramy Kultury nr 18
Ramy Kultury nr 17
Ramy Kultury nr 16
Ramy Kultury nr 15
Ramy Kultury nr 14
Ramy Kultury nr 13
Ramy Kultury nr 12
Ramy Kultury nr 11
Ramy Kultury nr 10
Ramy Kultury nr 9
Ramy Kultury nr 8
Ramy Kultury nr 7
Ramy Kultury nr 6
Ramy Kultury nr 5
Ramy Kultury nr 4
Ramy Kultury nr 3
Ramy Kultury nr 2
Ramy Kultury nr 1

Na scenie wystąpią największe gwiazdy polskiej muzyki, a bogaty program atrakcji towarzyszących sprawi, że każdy – niezależnie od wieku – znajdzie coś dla siebie.

W programie znalazły się koncerty artystów reprezentujących różne gatunki muzyczne, rodzinny Ekopiknik, lunapark, strefy relaksu, sportu i gastronomii, a także liczne warsztaty, animacje, prezentacje organizacji pozarządowych oraz miejskich instytucji. Nie zabraknie również atrakcji przygotowanych przez lokalne media oraz partnerów wydarzenia.

Maciej Gramatyka Prezydent Miasta Tychy zaprasza do wspólnego świętowania, aktywnego spędzania czasu i korzystania z przygotowanych atrakcji. Spotkajmy się w Parku Miejskim Solidarności i razem stwórzmy niezapomnianą atmosferę Święta Miasta Tychy 2026!

Święto Miasta
26–28 czerwca 2026
Park Miejski Solidarności, Tychy

piątek
17.00 – CJEEY (dj set)
18.00 – Kacper HTA
19.30 – Opał
21.30 – KALIBER 44 Symfonicznie feat. AUKSO i goście

sobota
16.00 – Małe TGD
17.45 – Roxie 
19.30 – Kayah
21.30 – Maryla Rodowicz

niedziela
15.00 – ENEJ
17.00 – Oskar Cyms
18.45 – Grubson
20.30 – KULT

Ekopiknik
15.00-20.00 – warsztaty ekologiczne: sobota – mydełka, breloczki, sadzenie roślin antysmogowych niedziela – łapacze snów, odblaski, fotoramki z kamyków
15.00-20.00 – dmuchańce
15.00-20.00 – animacje, malowanie twarzy, kolorowe warkoczyki, tatuaże
partnerzy strefy: Master, Remondis, PreZero

Lunapark
12.00-23.00
*Cennik w kasie biletowej.

Strefa relaksu
15.00-20.00
przestrzeń do odpoczynku i regeneracji na leżakach i hamakach
partner strefy: Jasmani Bali & Thai Spa

Strefa sportu
15.00-19.00
sobota – symulator golfowy, pokaz capoeiry (Tyski Klub Golfowy, Klub Sportowy Capoeira, Klub Sportowy „Gwardia” Tychy)
niedziela – zapasy i pokazy walki (SKKH Atomówki GKS Tychy, Sparta Praga)

Strefa Tychy od A do Z
15.00-20.00
animacje, warsztaty, pokazy sportowe, prezentacje jednostek organizacyjnych miasta, miejskie publikacje i inne

Strefa NGO
15.00-19.00

sobota: Stowarzyszenie Twórców Kultury w Tychach, Ośrodek św. Faustyna Caritas Archidiecezji Katowickiej, Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze Oddział Tychy KTK GRONIE Tychy, Klub Żeglarski „Ziemowit”, Stowarzyszenie „Koło Seniorów Maluch 126p”, Społeczne Stowarzyszenie Hospicjum im. Św. Kaliksta I, Fundacja Międzynarodowe Centrum Pomocy Psychologicznej, Fundacja Feniks, Polski Klub Ekologiczny – Koło w Tychach, Hufiec Ziemi Tyskiej im. Wojska Polskiego, Fundacja Marwari

niedziela: Fundacja Rozwoju Ekonomii Społecznej, Polskie Stowarzyszenie na rzecz Osób z Niepełnosprawnością Intelektualną Koło w Tychach, Fundacja Śląskie Hospicjum dla Dzieci Świetlikowo, Tyskie Sinice, Stowarzyszenie Tyskie Skrzydła Kobiet, Fundacja Power Life, Fundacja Rozwoju i Integracji „MultiIntegra”, Fundacja Internationaler Bund Polska, Fundacja „Więcej Żagli”, Niezależny Instytut Cultury, Miejskie Schronisko dla Zwierząt

Strefa radia
27 czerwca
14.00-18.00 – Letnia Strefa Radia Katowice
studio plenerowe, pingwin Ligo, konkursy i zabawy, spotkania z dziennikarzami

28 czerwca
14.00-18.00 – Letnia Strefa Radia Express FM
wywiady, konkursy, zabawy, animacje i spotkania z dziennikarzami

Strefa gastronomiczna
12.00-22.30

Ułatwiony powrót do domu!
Po zakończeniu każdego dnia imprezy pojazdy komunikacji miejskiej będą kursować ze zwiększoną częstotliwością.
Zachęcamy do korzystania z transportu publicznego – wygodnie, bezpiecznie i bez stresu!