Twórczość bez metryki – przegląd artystycznych działań seniorów
wpis
Inicjatywa, zorganizowana zorganizowana w dniu 11 października przez Tyską Radę Seniorów przy współudziale Uniwersytetu Trzeciego Wieku Akademii WSB w Tychach, Miejskiego Centrum Kultury oraz Dziennego Domu Pomocy Społecznej „Wrzos”, odbyła się pod honorowym patronatem Prezydenta Miasta Tychy Macieja Gramatyki.
Celem przeglądu było zaprezentowanie bogactwa talentów i form artystycznej aktywności seniorów. W programie znalazły się występy muzyczne, taneczne, teatralne i kabaretowe, a także prezentacje twórczości rękodzielniczej i plastycznej. Na scenie wystąpili między innymi „Live Music – zespół wokalno-muzyczny Uniwersytetu Trzeciego Wieku Akademii WSB w Tychach, grupy „Wesoła Nutka”, „Jesteś u siebie”, „Pod Zieloną Gwiazdą”, „Orion Band”, a także kabaret „Singiel” i zespół ludowy „Tęcza”. Publiczność mogła również podziwiać występy grup tanecznych „Ladys” i „Iluzja” oraz taneczne duety – Janiny i Mariana Rośków, Marii i Stanisława Burzydłów oraz Barbary i Grzegorza Müllerów. Ogromne emocje wzbudziły występy kabaretowo-wokalne grupy „Platyna”, które spotkały się z gorącym przyjęciem widowni.
Równolegle z częścią sceniczną odbywała się prezentacja prac artystycznych i rękodzielniczych. Swoje dzieła pokazali uczestnicy zajęć z różnych tyskich ośrodków, w tym DDPS „Wrzos”, Akademii WSB, Klubu Zuzanna, Spółdzielni Mieszkaniowej Oskard, a także Stowarzyszenia Twórców Kultury w Tychach. Wśród wystawionych prac znalazły się obrazy, rzeźby, biżuteria, kompozycje florystyczne, kolaże i inne formy plastyczne, które zachwyciły odwiedzających różnorodnością i kunsztem wykonania.
Wydarzenie poprowadził Robert Lubowiecki, który z dużym ciepłem i życzliwością komentował występy artystów. Wśród gości znaleźli się prezydent Tychów Maciej Gramatyka oraz jego zastępca Paweł Grosman. Prezydent w swoim wystąpieniu podkreślił, jak ważną rolę w życiu miasta odgrywają seniorzy, którzy poprzez swoją aktywność i pasję budują wspólnotę oraz inspirują młodsze pokolenia.
W imieniu organizatorów głos zabrała przewodnicząca Tyskiej Rady Seniorów Teresa Janeczko, która dziękowała uczestnikom i partnerom wydarzenia za zaangażowanie i wsparcie. Podkreśliła, że przegląd ma być przestrzenią integracji, wymiany doświadczeń i prezentacji artystycznych pasji seniorów.
I Przegląd Tyskiej Twórczości Senioralnej pokazał, jak wielki potencjał drzemie w tyskim środowisku senioralnym. Występy, ekspozycje i spotkania stały się dowodem na to, że pasja, energia i chęć tworzenia nie mają wieku. Organizatorzy zapowiedzieli już kolejną edycję wydarzenia, które ma szansę na stałe wpisać się w kulturalny kalendarz miasta.
GALERIA
AUKSO w podróży dookoła świata
wpis
Przed nami cykl pięciu koncertów, z których każdy to wędrówka po jednym z kontynentów. Piotr Steczek wraz z AUKSO – Orkiestrą Kameralną Miasta Tychy zabierze uczestników do Afryki, aby usłyszeć m.in. ud, ney czy kongi. Odwiedzając Azję dowiemy się jak brzmią shakuhachi, dizi, sitar czy… śpiew gardłowy. W Ameryce Południowej porwą nas taneczne rytmy i współtworzące je timbale, marakasy czy bongosy. W podróż po Europie wyruszymy przy dźwiękach tradycyjnych instrumentów, ale też tak wyjątkowych, jak choćby duduk. Z kolei w ekspedycji do Ameryki Północnej towarzyszyć nam będzie gittara, fiddle czy rożne piszczałki i flażolety.
Punktem wyjścia do każdej podróży będą zagadnienia muzyczne (styl muzyczny, instrumenty), ale nie zapomnimy oczywiście o kulturze, obyczajach, historii czy geografii poszczególnych regionów. O ciekawą prelekcję, w dużej mierze opartą o własne przygody z podróży (i liczne anegdoty!), zadba niezrównany Piotr Steczek, którego autorskie kompozycje zabrzmią obok muzyki rdzennych nacji czy plemion. Nie zabraknie też znanych przebojów z kręgu muzyki klasycznej i… rozrywkowej.
W koncertach zostaną wykorzystane multimedia (projekcje) i najnowsze techniki wykonawcze i kompozytorskie – elektronika, sampling, improwizacja i kreacja muzyki na żywo przy współudziale publiczności, na co bardzo liczymy!
Harmonogram:
16.10.2025: Afryka
18.12.2025: Azja
luty 2026: Ameryka Południowa
kwiecień 2026: Europa
czerwiec 2026: Ameryka Północna
Muzyczna Podróż Dookoła Świata – Piotr Steczek – prowadzenie, instrumenty
Informacje i zapisy: aukso@aukso.pl
Zapraszamy do poznawania świata muzyki z całego świata od najmłodszych lat!
GALERIA
Aktualności powiązane
AUKSO w podróży dookoła świata
Wydarzenia towarzyszące
Nic nie znaleziono.
Nowy mural w Tychach „Przez Himalaje do gwiazd”
wpis
Budżet Obywatelski to wydzielona część budżetu miasta o przeznaczeniu, której decydują mieszkańcy. Z tej puli realizowane są różne zadania – budowy dróg, parkingi, place zabaw, spotkania kulturalne, zajęcia sportowe – słowem wszystko, co tylko ma sprawić, by mieszkańcom, żyło się lepiej. Dzięki Budżetowi Obywatelskiemu tyszanie sami mogą wybierać priorytetowe działania dla swojej okolicy. BO jest instrumentem pozwalającym na współdecydowanie o tym, jak zmieni się nasze osiedle czy miasto. Tak też było w przypadku powstania tego malarsko-ceramicznego muralu. Idea zrodziła się z marzeń, wśród społeczności szkolnej. Mural zatytułowany „Przez Himalaje do gwiazd” powstał w ramach Budżetu Obywatelskiego, a jego realizacją zajęło się Miejskie Centrum Kultury w Tychach. Projekt został sfinansowany ze środków miasta Tychy, a jego ideę zainicjowała społeczność szkolna. Pomysł, który narodził się z marzeń uczniów, nauczycieli i dyrekcji szkoły, przekształcił się w artystyczny hołd dla patronów szkoły – Polskich Himalaistów, również licznie obecnych podczas uroczystości odsłonięcia (m.in. Krzysztof Wielicki, Janusz Majer).
Podczas uroczystości prezydent Tychów Maciej Gramatyka podkreślił, że mural to nie tylko dzieło sztuki, ale przede wszystkim symbol wartości, które mogą inspirować każdego. „»Przez Himalaje do gwiazd« to hołd dla trzech legend polskiego himalaizmu. Ten mural to nie tylko dzieło sztuki. To symbol odwagi, pasji i wytrwałości – wartości, które inspirują nas wszystkich, także tu, w Tychach. Na początku dzisiejszego spotkania zapytano mnie, co mogę powiedzieć o tej szkole. Budynek jest najnowocześniejszy w mieście, to najmłodsza szkoła w Tychach. Ale gdyby nie ludzie, którzy tworzą atmosferę i nowoczesne podejście do edukacji, nie miałoby to aż takiego znaczenia. Budynki są ważne – ale to ludzie nadają im sens. Niech ten mural przypomina nam wszystkim, że nawet najwyższe góry zaczynają się od pierwszego kroku” – mówił prezydent.
Dyrektor szkoły Anna Damaschk, zwróciła uwagę na wychowawczy wymiar projektu. Podkreślała, że „mural symbolizuje siłę, wytrwałość i dążenie do celu – wartości, które każdego dnia chcemy przekazywać naszym uczniom i uczennicom”.
Autorem projektu muralu jest Piotr Przewoźnik – absolwent szkoły i obecnie uczeń liceum plastycznego. To on stworzył koncepcję artystyczną dzieła, które w symboliczny sposób ukazuje ścianę Mount Everest od strony nepalskiej. Kompozycja zbudowana jest z geometrycznych form – głównie trójkątów – podkreślających stromość zbocza i trud wspinaczki. Na muralu pojawiają się trzy wyraziste sylwetki w kolorowych kombinezonach symbolizujące Jerzego Kukuczkę, Wandę Rutkiewicz oraz Krzysztofa. Czwarta, dyskretna postać na bocznej ścianie symbolizuje wszystkich „ludzi gór” – pokolenia wspinaczy, przewodników i pasjonatów, którzy współtworzyli historię polskiego himalaizmu. „Tworząc projekt muralu, chciałem pokazać, że zdobycie najwyższego szczytu świata jest osiągalne. Nasi patroni są tego przykładem. Ten mural ma zachęcać do działania, realizacji marzeń i dążenia do celu” – mówił Piotr Przewoźnik.
Co do samego muralu kompozycja inspirowana jest ścianą Mount Everest od strony nepalskiej, uwiecznioną na fotografii autorstwa himalaisty Piotra Krzyżowskiego. Zbudowana jest z geometrycznych form – głównie trójkątów – które podkreślają stromość zbocza i trud wspinaczki. W projekcie wykorzystano chłodną paletę barw – odcienie niebieskiego, szarości i bieli – które kontrastują z wyrazistymi kolorami kombinezonów himalaistów. Na ścianie pojawiają się trzy wyraziste sylwetki: Jerzy Kukuczka w czerwonym kombinezonie, Wanda Rutkiewicz w żółtym, Krzysztof Wielicki w fioletowo-zielonym stroju. Czwarta, dyskretna postać w tle symbolizuje wszystkich „ludzi gór” – pokolenia wspinaczy, przewodników i pasjonatów, którzy współtworzą historię polskiego himalaizmu. Dodatkowym elementem wyróżniającym dzieło są fragmenty ceramiczne, które odbijają światło i nadają kompozycji unikalny charakter. W ten sposób mural nawiązuje do tyskiej tradycji mozaik, które od lat zdobią miejską przestrzeń.
Za realizację muralu odpowiadał duet artystyczny Czary-Mury, tworzony przez Martę Piróg i Marka Grelę. Artyści przyznają, że praca nad muralem w Tychach była dla nich wyjątkowa. „Ten mural ma ogromny ładunek emocjonalny i społeczny, dlatego nie mogliśmy odmówić udziału. Współpraca ze społecznością szkolną była inspirująca i pełna dobrej energii, a młody autor projektu to hybryda talentu, pokory i cierpliwości” – mówili twórcy.
Oprócz muralu w ramach zadania realizowanego ze środków miasta Tychy w ramach Budżetu Obywatelskiego powstały także oznakowanie i identyfikacja wizualna budynku szkoły: logo oraz jej nazwa. Ponadto, artystka Marta Piróg na każdym z 14 filarów znajdujących się przed głównym wejściem do szkoły umieściła na ceramicznych płytkach symboliczne szczyty wszystkich 14 himalajskich ośmiotysięczników. Uroczystości odsłonięcia muralu towarzyszyło także otwarcie szkolnej, plenerowej pracowni ekologicznej „Umbra”.
Mural „Przez Himalaje do gwiazd” to nie tylko artystyczna ozdoba budynku szkolnego, ale także symbol wspólnej drogi – odwagi, pasji i dążenia do celu. To dzieło, które przypomina, że każdy może zdobywać swoje własne szczyty.
Przypominamy, że więcej na temat powstawania muralu można przeczytać w rozmowie redaktor naczelnej z Twórcami muralu w miesięczniku „Ramy Kultury” (nr 45, str. 3) . Artykuł Himalaje wśród tyskich pól dostępny jest także TUTAJ.
Foto: Włodzimierz Chrzanowski, Kamil Peszat
GALERIA
Konkurs Chórów XXXV Tyskich Wieczorów Kolędowych
wpis
Wszystkie chóry chcące zaprezentować swój klasyczny, świąteczny repertuar zapraszamy do wzięcia udziału w pierwszym etapie Konkursu Chórów, który organizowany jest w ramach XXXV Tyskich Wieczorów Kolędowych. Festiwal odbędzie się w dniach 11-17 stycznia 2026 r.
W konkursie mogą wziąć udział chóry żeńskie, męskie, dziecięce (min. od 7. roku życia) i mieszane. Dopuszcza się wykonania z akompaniamentem instrumentalnym z zastrzeżeniem, że co najmniej jeden utwór powinien być wykonany a cappella. Dopuszcza się udziału zespołów wokalno-instrumentalnych.
Pierwszy etap konkursu przeprowadzony będzie w formie on-line. Oznacza to, że laureaci wyłonieni zostaną na podstawie oceny przesłanych w zgłoszeniu nagrań audio-video. Do tego etapu konkursu należy przygotować dwie dowolnie wybrane kolędy polskie, pastorałki lub utwory sakralne. Na zgłoszenia czekamy do 9 grudnia 2025 r. Wyniki pierwszego etapu konkursu zostaną przekazane drogą mailową kierownikom zespołów do 19 grudnia 2025 r.
Etap drugi odbędzie się na żywo 17 stycznia 2026 r. od godz. 9.00 w Zespole Szkół Muzycznych im. Feliksa Rybickiego w Tychach (al. Niepodległości 53). Występ nagrodzonych chórów na Koncercie Finałowym 17 stycznia 2026 r. godz. 15:30.
Warunkiem uczestnictwa jest zapoznanie się z Regulaminem oraz przesłanie Karty Zgłoszenia wraz z niezbędnymi załącznikami w formie nagrań.
Karta zgłoszenia Konkurs Chórów TWK 2026 Word
Karta zgłoszenia Konkurs Chórów TWK 2026 PDF
Regulamin Konkurs Chórów TWK 2026
Organizator: Miejskie Centrum Kultury w Tychach
Partner: portal Chórtownia
GALERIA
Aktualności powiązane
Konkurs Chórów XXXV Tyskich Wieczorów Kolędowych
Dyrygent, czyli człowiek orkiestra
Ogólnopolski Konkurs Plastyczny „Witaj, gwiazdko złota”
XXX Ogólnopolski Konkurs Plastyczny „Witaj, gwiazdko złota”
Przyświeca nam taka sama idea, co na samym początku
Finał Tyskich Wieczorów Kolędowych
Rozpoczęliśmy wielkie kolędowanie!
Wydarzenia towarzyszące
Chór Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach pod dyr. Michała Brożka
Olga Bończyk z zespołem
Maria Pomianowska Trio
Ogólnopolski Konkurs Plastyczny “Witaj, gwiazdko złota”
UTW w Oknie na Kulturę
wpis
Sekcję sztuki na Uniwersytecie Trzeciego Wieku Tychy prowadzą Joanna Rupik oraz Wojciech Łuka. To właśnie pod kierunkiem wykładowców powstają portrety, pejzaże, martwe natury, ilustracje czy kolaże.
Zajęcia prowadzone są w gościnnych progach Miejskiej Galerii Sztuki Obok, dzięki czemu słuchacze mają również okazję poznawać twórczość artystów prezentujących swe prace w galerii, są gośćmi wernisaży i finisaży, stanowią ważną część skupionej wokół instytucji społeczności.
Nie jest to pierwsza ekspozycja, na której pokazano prace Słuchaczy UTW Tychy, pierwsza jednak w tak okazałym i dostępnym dużej liczbie oglądających miejscu. Tym bardziej cieszy nas fakt, że talenty słuchaczy Uniwersytetu zaprezentowane zostaną tak szerokiemu gronu publiczności.
Na co dzień dzieła słuchaczy UTW witają wchodzących do budynku przy ulicy Ciasnej 3. Budzą podziw. Zachwycają. Wiele osób deklaruje, że chętnie zabrałoby którąś z prac do domu.
Zajęcia sekcji sztuki realizowane są na Uniwersytecie od ponad dziesięciu lat, cieszą się niesłabnącym zainteresowaniem. Na przestrzeni tych lat dostrzec można ogromny postęp w rozwoju artystycznym słuchaczy, ich poszukiwania w dążeniu do wyrażania poprzez sztukę własnej osobowości. Każda praca jest inna, każdej z nich towarzyszą inne emocje.
Wystawa jest realizowana w roku akademickim 2025/2026, który jednocześnie rozpoczyna dziewiętnasty rok działalności UTW w Tychach, jest to również rok jubileuszu trzydziestolecia Akademii WSB, pod której egidą UTW Tychy działa od 1 września 2024 roku.
Autorami prezentowanych na wystawie prac są: Anna Bartczak, Elżbieta Bednarczyk, Wiesław Brzeźniak, Elżbieta Czech, Teresa Doktór, Beata Górka, Krystyna Grońska, Irena Hachuła, Barbara Kopia, Zbigniew Krawiec, Małgorzata Kucia, Tadeusz Moćko, Małgorzata Musz, Helena Nidecka, Irena Obłodecka, Stefania Paduch, Jerzy Pypłacz, Janina Raiwa, Ludmiła Saczek, Gizela Sekuła, Halina Stanicka, Mariusz Wiechoczek, Krystyna Winiarska, Krystyna Zając, Mirosława Zientara.
Koordynacja UTW Tychy i wystawy: Joanna Kucz-Pieczka, Maria Pajer
Fot. Grzegorz Krzysztofik
GALERIA
Słoneczniki 2025 rozdane na Śląsku
wpis
Podstawowym założeniem konkursu jest oddanie głosu rodzicom, jako najlepszym ekspertom oceniającym dane inicjatywy. To rodzice zgłaszali najwartościowsze według nich inicjatywy oraz głosowali na nominowane wydarzenia. Jury docenia i nagradza organizatorów najlepiej przygotowanych wydarzeń, które w największym stopniu przyczyniają się do rozwoju młodych adresatów, będąc równocześnie najlepszą rozrywką. Kategorie konkursowe opierają się na koncepcji inteligencji wielorakich opracowanej przez H. Gardnera. Są to:
Kategoria JĘZYK – odpowiada rozwijaniu u dziecka inteligencji językowej
Kategoria LOGIKA – odpowiada rozwijaniu inteligencji logicznej/matematycznej
Kategoria SZTUKI WIZUALNE – odpowiada rozwijaniu inteligencji wizualno-przestrzennej
Kategoria MUZYKA – odpowiada rozwijaniu inteligencji muzycznej
Kategoria RUCH – odpowiada rozwijaniu inteligencji ruchowej
Kategoria PRZYRODA – odpowiada rozwijaniu inteligencji przyrodniczej
Wśród wyróżnionych edukacyjnymi Oscarami „Słoneczniki 2025” na najbardziej rozwojową inicjatywę dla dzieci na Śląsku znalazły się także tyskie instytucje:
Kategoria JĘZYK
Statuetka Złotego Słonecznika: Królewna Śnieżka i siedmiu krasnoludków, Organizator: Teatr Mały Tychy w Tychach
Wyróżnienie Jury: Wojewódzki Konkurs Pieśni Patriotycznej i Historycznej „Nad nami Orzeł Biały” oraz Ogólnopolski Konkurs Plastyczny „Jesteśmy dumni z Polski”, Organizator: Młodzieżowy Dom Kultury nr 1 im. Artystów Rodu Kossaków, Miejskie Centrum Kultury w Tychach, Wojskowe Centrum Rekrutacji w Tychach, Tyski Chór Mieszany PRESTO CANTABILE
Kategoria LOGIKA
Wyróżnienie Jury: Korkowe Centrum Badań Kosmicznych, Organizator: Miejskie Centrum Kultury w Tychach
Kategoria MUZYKA
Statuetka Złotego Słonecznika: ZROBIMY SZTORM – rodzinne widowisko muzyczne, Organizator: Teatr Mały w Tychach
Wyróżnienie Jury: „Usłysz miasto – tyska opowieść zbiorowa” – warsztaty dla dzieci i młodzieży, Organizator: Muzeum Miejskie w Tychach
Kategoria RUCH
Wyróżnienie Jury: I Ogólnopolski Festiwal Taneczny „Dance Fusion”, Organizator: Młodzieżowy Dom Kultury nr 1 im. Artystów Rodu Kossaków, Szkoła Podstawowa nr 10, Urząd Miasta Tychy, Stowarzyszenie na rzecz twórczego rozwoju PEGAZ
Pełna lista nagrodzonych: www.sloneczniki.czasdzieci.pl/aktualnosci
Serdecznie gratulujemy zwycięzcom i wszystkim nominowanym.
fot. Anna Szymańska
GALERIA
Mateusz Krzyżowski w XIX Pianistycznym Konkursie Chopinowskim
wpis
Konkurs wyłania największe pianistyczne talenty. Od ponad 90 lat popularyzuje nie tylko utwory Chopina, ale także szeroko pojętą muzykę klasyczną. Wygrana jest zatem bardzo prestiżowym wyróżnieniem na arenie międzynarodowej.
W jury tegorocznej edycji konkursu zasiądą: Garrick Ohlsson (Stany Zjednoczone, przewodniczący jury), John Allison (Południowa Afryka), Julianna Awdiejewa (Rosja), Michel Béroff (Francja), Akiko Ebi (Japonia), Nelson Goerner (Argentyna), Krzysztof Jabłoński (Polska), Kevin Kenner (Stany Zjednoczone), Momo Kodama (Japonia), Robert McDonald (Stany Zjednoczone), Piotr Paleczny (Polska), Ewa Pobłocka (Polska), Katarzyna Popowa-Zydroń (Polska), John Rink (Stany Zjednoczone), Chen Sa (Chiny), Wojciech Świtała (Polska), Đặng Thái Sơn (wietnam, Kanada).
Eliminacje do XIX Konkursu Chopinowskiego zakończyły się 4 maja w Filharmonii Narodowej, po 12 dniach codziennych przesłuchań. Jury, któremu przewodniczył prof. Piotr Paleczny, wyłoniło 66 pianistów i pianistek, którzy już za niecałe pięć miesięcy ponownie spotkają się w Warszawie na XIX Konkursie Chopinowskim.
Do I etapu Konkursu z pominięciem Eliminacji dostało się także 19 wykonawców będących laureatami wybranych konkursów pianistycznych, w tym w Leeds, Tel Awiwie, Miami, Bolzano, Hamamatsu, im. Ignacego Jana Paderewskiego w Bydgoszczy czy Ogólnopolskiego Konkursu Pianistycznego im. Fryderyka Chopina w Warszawie.
W I etapie XIX Konkursu Chopinowskiego usłyszeć można tym samym 85 uczestników z 20 krajów. Najliczniej reprezentowane są Chiny, Japonia i Polska.
Szczegółowa lista uczestników konkursu znajduje się TUTAJ, a wśród nich wybitnie uzdolniony tyszanin Mateusz Krzyżowski – uhonorowany jako pierwszy tytułem Tyskiego Ambasadora Kultury. Przypominamy, że rozmowę z wirtuozem fortepianu przeprowadziła Redaktor Naczelna „Ram Kultury” Sylwia Witman.
Zachęcamy do przeczytania TUTAJ.
Uroczysta inauguracja XIX Konkursu Chopinowskiego odbyła się 2 października. Przesłuchania rozpoczęły się kolejnego dnia i będą trwać do 20 października. Ich zwieńczeniem będzie uroczysta gala wręczenia nagród wraz z koncertem laureatów, która odbędzie się 21 października w Teatrze Wielkim – Operze Narodowej. Zwycięzca Konkursu otrzyma złoty medal oraz I nagrodę w wysokości 60 000 euro. Po zakończeniu Konkursu Chopinowskiego laureaci rozpoczną światowe tournée po Europie, Azji i obu Amerykach, zorganizowane przez Narodowy Instytut Fryderyka Chopina we współpracy z Agencją Liu Kotow.
GALERIA
LOGOS. Kobiecość w rolach głównych
wpis
Dyrektor Paweł Drzewiecki przez ostatnie lata konstruował repertuar kolejnych sezonów wokół motywu relacji, a dziś chce przyjrzeć się bliżej ich głównym postaciom. Pierwszy rozdział poświęcony jest kobietom.
Sezon 2025/2026 programujecie w Teatrze Małym wokół hasła „kobiecość”. Co ono dla Ciebie oznacza?
Nie chcemy opowiadać o tym, jaka jest kobiecość, bo nie do nas należy jej definiowanie. Jesteśmy od tego, by pokazać naszym widzom, jak współczesny teatr próbuje ją uchwycić. I chcemy to zrealizować, pokazując spektakle, które były jednymi z najgłośniejszych w ostatnich latach. To zarówno historie macierzyństwa – od bohaterki samotnie wychowującej dziecko z niepełnosprawnościami w spektaklu Wczoraj byłaś zła na zielono, po dramat kobiety sukcesu, która odrzuciła macierzyństwo, a później próbuje skonfrontować się z dorosłym już dzieckiem w Matce i dziecku na podstawie tekstu Jona Fossego.
Zależy nam także, by pokazać inne perspektywy kobiecości – kobietę obywatelkę czy artystkę, a nie tylko matkę czy żonę. Takim przykładem będzie Separatka z Joanną Szczepkowską i Dorotą Landowską, spektakl opowiadający o spotkaniu dwóch kobiet, które symbolicznie uosabiają dwie strony polskiego sporu światopoglądowego. Dla mnie to ważne, bo tekst żywo mówi o potrzebie dialogu; o tym, że gdyby udało się tym dwóm skłóconym plemionom zasiąść obok siebie, tak jak bohaterkom tego spektaklu, to może część różnic można przezwyciężyć.
Chcę też przypomnieć, że w repertuarze pozostają Dzieje grzechu, zrealizowane wspólnie z Narodowym Starym Teatrem. To spektakl, który bardzo mocno wpisuje się w temat kobiecości i cielesności. Dzięki temu w najbliższym sezonie tematy te wybrzmią jeszcze pełniej niż podczas ubiegłorocznej premiery.
Już za chwilę kolejna edycja Tyskiego Festiwalu Słowa LOGOS, który w tym roku odbywa się po raz dwunasty. Skąd wybór Ewy Demarczyk na patronkę tej edycji?
LOGOS Fest od początku opierał się na słowie i jego interpretacji. Ewa Demarczyk nie była poetką, lecz aktorką, ale jej interpretacje uczyniły z niej legendę. To one uruchamiają kolejne pokolenia artystów i widzów. Dla mnie geniusz Demarczyk polega na tym, że potrafiła tak dobierać środki sceniczne, by poruszały pod każdą szerokością geograficzną, bez względu na dzielącą ją z widzami barierę językową. Środki te są również komunikatywne dla współczesnej publiczności. Oglądając dziś choćby teatr telewizji sprzed kilkudziesięciu lat, często czujemy, że się zestarzał. W przypadku interpretacji Demarczyk tak się nie stało. Jej twórczość sceniczna jest absolutnie ponadczasowa.
Jednocześnie Demarczyk śpiewała teksty wielu autorów, którzy byli patronami wcześniejszych edycji festiwalu. Była częścią tego samego artystycznego kręgu, co Marek Grechuta. To naturalne, że sięgamy po jej twórczość, bo ona spina w całość różne wątki, które już wcześniej podejmowaliśmy. Co ważne, repertuar Demarczyk inspiruje kolejne pokolenia wykonawców – od Natalii Sikory po młodych uczestników turnieju recytatorskiego, którzy wybierają jej utwory jako materiał do własnych interpretacji.
Jak wygląda program tegorocznej edycji?
Zaczynamy od koncertu Natalii Sikory Czarne anioły. To artystka, która, co dla mnie istotne, nie naśladuje Demarczyk, ale podejmuje z nią twórczy dialog. Wystąpi z zespołem Tango Attack, prowadzonym przez Hadriana Filipa Tabęckiego, muzyka i aranżera często współpracującego m.in. z orkiestrą AUKSO. Drugiego dnia festiwalu (24 października) odbędzie się koncert Piwnicy pod Baranami. Rok temu artyści Piwnicy przygotowali program, w którym zestawili utwory Demarczyk i Grechuty – i właśnie z tym widowiskiem u nas wystąpią.
Kolejnym punktem programu jest turniej recytatorski – coś, co wyróżnia LOGOS Fest na tle innych festiwali. Uczestnicy już na etapie preselekcji przesyłają swoje interpretacje, a w dniu konkursu pracują razem, tworząc wspólny spektakl. To unikatowa formuła, w której rywalizacja schodzi na drugi plan, a najważniejsza staje się wspólna interpretacja.
Na koniec, czyli w niedzielę, 26 października, tradycyjnie odbędzie się koncert galowy będący produkcją naszego Teatru. Jerzy Satanowski stworzy widowisko w całości oparte na głosach kobiecych. Wystąpią Iwona Loranc oraz zespół Trzy Dni Później. Artystki, oprócz rzecz jasna repertuaru Ewy Demarczyk, sięgną po utwory innych wielkich osobowości sceny – Violetty Villas, Ireny Santor i Kaliny Jędrusik. To będzie najbardziej kobieca produkcja w historii LOGOSu, doskonale wpisująca się w temat sezonu, a zarazem pozwalająca odkryć na nowo utwory, należące do klasyki piosenki literackiej.
LOGOS bywa postrzegany jako festiwal literacki. Ty podkreślasz jego interdyscyplinarność.
Tak, to prawda. Słowo jest dla nas punktem wyjścia, ale równie ważne są muzyka i teatr. To spotkanie różnych dziedzin sztuki, które łączy interpretacja. Jeśli miałbym wskazać wydarzenie najbliższe charakterem, byłby to Festiwal Piosenki Aktorskiej we Wrocławiu, choć w Tychach działamy w zupełnie innej skali. Mimo kameralności naszego wydarzenia udaje się nam tworzyć widowiska, które rezonują nie tylko lokalnie, lecz także są doceniane w ogólnokrajowym obiegu teatralnym. W Tychach budujemy markę LOGOSu już od ponad dziesięciu lat, a każda edycja to nowy fragment tej mozaiki, która z roku na rok wzbogaca się o nowe konteksty i znaczenia.
Jak zachęciłbyś widzów, by w rozpoczętym sezonie odwiedzili Teatr Mały?
Ten sezon to próba ukazania kobiecości w wielu odcieniach, wielkie nazwiska polskiego teatru i piosenki aktorskiej, a do tego unikalna atmosfera festiwali. Mamy komfort, że po trudnych latach pandemii i remontu możemy skupić się na własnych produkcjach, które są ważne zarówno artystycznie, jak i społecznie. To będzie sezon pełen emocji, mocnych interpretacji i spotkań, które mogą pozostać na długo w pamięci widzów. Do zobaczenia w Teatrze!
rozmawiał Marcin Stachoń
Program XII Tyskiego Festiwalu Słowa LOGOS FEST
23 października, g. 18.00
Koncert Natalii Sikory i Tango Attack Czarne anioły; bilety: 70 zł.
24 października, g. 18.00
Koncert Czy pamiętasz? w wykonaniu artystów związanych z Piwnicą pod Baranami, którzy zaprezentują repertuar Ewy Demarczyk i Marka Grechuty; bilety: 85 zł.
25 października, g. 18.00
Widowisko literackie Karuzela z Madonnami w reżyserii Pawła Drzewieckiego; wstęp wolny.
26 października, g. 18.00
koncert finałowy Dokąd poniesiesz mnie jeszcze. Repertuar, czerpiący z twórczości Ewy Demarczyk, Violetty Villas, Ireny Santor i Kaliny Jędrusik; bilety: 70 zł.
GALERIA
Aktualności powiązane
LOGOS. Kobiecość w rolach głównych
XII LOGOS FEST – Tyski Festiwal Słowa. Edycja Demarczyk
XII Tyski Festiwal Słowa LOGOS FEST – edycja Demarczyk
Casting do chóru // Festiwal Słowa LOGOS FEST
Bez niepotrzebnych słów
X LOGOS FEST Tyski Festiwal Słowa edycja Tuwim
Wydarzenia towarzyszące
„Dokąd poniesiesz mnie jeszcze”
„Goethe. Profil podwójny”
„Błękitne krewetki”
„Zrobimy sztorm”
„Edward Stachura. Między mną a mgłą”
„Wszystko jest poezja”
„Siekierezada” (1985)
„Piękny nieczuły”
RECITAL JACKA BOŃCZYKA – koncert
KACZMARSKI. WSZYSTKO, CO MI SIĘ ZDARZY – koncert
MUZEUM KACZMARSKIEGO – koncert
Jan Englert – Artysta wśród aktorów
wpis
Gdy wakacje stają się już tylko miłym coraz to dalszym wspomnieniem, dzień robi się coraz krótszy, a z drzew opadają kolejne liście, pomału rozglądamy się wokół, co mają nam do zaproponowania teatry, ośrodki kultury i biblioteki.
Biblioteka jeszcze parę lat temu wydawała się passe, oczywiście tylko niektórym.
Podróżując po wielu miastach, jeszcze przed największą współczesną epidemią, odkryłem miejsce inne od wszystkich, Tychy – a precyzyjniej Miejska Biblioteka Publiczna w Tychach – były jednym z wielu celów naszych podróży zawodowych z Haliną Kunicką. Zaproszenie, w ramach cyklu Tury Kultury, który działał już od wielu lat, do dziś tak brzemienne w skutkach… jednak to temat na odrębny artykuł. Gdy widzę, że Tyskie Dni Literatury zbliżają się do swojej pełnoletności (obecna edycja jest już siedemnastą), odczuwam wielką radość i ogromną wdzięczność, że czytelnicy będą mogli spotkać ulubionych twórców i dziennikarzy – słowa „twórców” używam celowo, bo jak inaczej nazwać jednego z gości tegorocznej edycji Jana Englerta? Powiedzieć o nim aktor, to stanowczo za mało, talentem i dorobkiem mógłby obdzielić kilku kolegów z branży.
Lista jego ról filmowych i teatralnych to z pewnością mała książka telefoniczna.
Jego debiut to rola w filmie Kanał Andrzeja Wajdy. Choć jak sam aktor przyznaje, nie był on do końca świadomy. Kilka lat temu Jan Englert dał się namówić na rozmowę z wybitną dziennikarką Kamilą Drecką. Owocem tych spotkań jest książka Bez oklasków, w której Jan Englert szczerze i wprost odpowiada na wiele pytań, bez patosu czy też kalkulacji za to z niezwykłą autoironią i dystansem, którego wielu brakuje. O sobie samym rozbrajająco mówi: „Jestem dziadersem z wyboru. Nie chcę mieć nic wspólnego ze sztuczną inteligencją, bo jako humaniście nie odpowiada mi mechanizacja jednostki: jeżeli algorytmy przejmą nad nami kontrolę, a wszystko wskazuje na to, że tak się stanie cieszę się, że tego nie dożyje”.
Gość tegorocznej edycji Tyskich Dni Literatury w otwarty sposób uprzedza, że nie da się przejść przez życie bez jakichkolwiek konfliktów, ale również przypomina, iż wielu z nas pomyliło kompromis z konformizmem. Teatrowi oddał całego siebie, bo jak inaczej nazwać dwadzieścia osiem sezonów na scenie w Teatrze Narodowym– w tym dwadzieścia dwa lata jako dyrektor, którą to funkcję trafnie nazywa służbą publiczną, bo tak postrzega zarządzanie teatrem. Zapłacił również ogromną cenę za tę funkcję, przez wiele lat nie było go w kinie. Na szczęście dla polskiego kina i nas, odbiorców, mistrz Wajda przypomniał sobie o Janie Englercie przy doborze obsady Tataraku czy też nominowanym do Oscarowej finałowej piątki Katyniu, umówmy się jednak to czas również nieco odległy.
Ten rok przyniósł aktorowi nową, po niemal trzech dekadach przerwy, główną rolę w filmie Skrzyżowanie.
„To opowieść o człowieku, którego świat zmienia się na skutek sytuacji zewnętrznej, stawiając go w konieczności rozliczenia z samym sobą u schyłku życia”. Sam odtwórca głównej roli podkreśla, że starość jest traceniem pewności siebie, a nie tylko innych ludzi, choć wielu starców od tego ucieka.
Niewiele brakowało, a film nie zostałby zrealizowany. Jak to zwykle bywa, brakowało funduszy na dokończenie realizacji filmu − dziwi mnie zawsze mocno, że brakuje pieniędzy na kulturę wysoką, a nie brakuje na święto dyni, cebuli i karpia, totalny absurd − pojawił się tu jednak ktoś bardzo ważny w życiu prywatnym i zawodowym Jana Englerta, kto podarował mu piękny prezent na urodziny. Mowa o Beacie Ścibakównie jego żonie, która z powodzeniem gra, produkuje spektakle, tym razem poszukała funduszy na ukończenie filmu.
Tym bardziej dziwią oskarżenia, gdy nasz gość przygotowywał pożegnalną premierę, o nepotyzm przy wybieraniu obsady. Żona i córka podążają własnymi drogami zawodowymi a bywa i bywało, że inni dyrektorzy teatrów układali repertuar pod swoje żony.
Miałem okazję prowadzić spotkanie z Janem Englertem w autorskim cyklu Śladami Mistrzów, który organizuje Miejski Ośrodek Kultury w Józefowie. Dla takich momentów jak wtedy, i mam nadzieję za chwilę w Tychach, warto żyć, powiem więcej: warto prowadzić ekspansywnie, a w przypadku Jana Englerta nie ekspansywnie, rozmowę. Jest od kogo i czego posłuchać, jak sam przyznaje: „To, co dostałem, pożyczyłem albo ukradłem od moich wielkich mistrzów, przekazuję dalej uczniom, bo wiem, że jest to skarb, którym warto się podzielić. Natomiast bezinteresowność i nieoczekiwanie niczego w zamian są po prostu szlachetne. Nie przypisuję sobie żadnych zasług”.
Artysta podczas spotkania odpowie na pytania od publiczności. Nie ucieka od trudnych tematów, jak choćby czy zdarzyło mu się, że odbiła mu tak zwana woda sodowa, odpowiada zgodnie z prawdą, że tak, ale na krótko, bo szybko został sprowadzony na ziemię. Warto dodać, że Jan Englert żyje w symbiozie ze sportem, ma nawet na koncie dwa występy w młodzieżowym zespole Polonii Warszawa. Wielu uczyło się tenisa właśnie od niego, m.in Marcin Daniec, który nie kryje wdzięczności, do tej pory Jan Englert gra w tenisa mimo słusznego już wieku, skąd bierze na to wszystko siły? Mam nadzieje, że odpowie na te i wiele innych pytań jak choćby, dlaczego nie lubi pracy w dubbingu?
Gość Tyskich Dni Literatury jest już po premierze, tak, tak po premierze spektaklu, który wyreżyserował Jan Englert w Teatrze Polonia Krystyny Jandy na podstawie tekstu Sándora Máriego Żar (w mistrzowskiej obsadzie Daniel Olbrychski, Maja Komorowska i Jan Englert). Bilety zostały wyprzedane z ogromnym wyprzedzeniem do końca roku, a Andrzej Saramonowicz pisze tuż po premierze: „Jeśli tak ma wyglądać emerytura Englerta, to niech potrwa przez co najmniej 22 lata”.
Na koniec wypada przytoczyć kilka byłego już dyrektora Teatru Narodowego, udzielającego wywiadu dla jednej z telewizji przy okazji odejścia Jerzego Stuhra: „Lubimy teraz nadużywać słowa artysta, mówimy o sobie my, artyści, ja spotkałem w życiu niewielu artystów, w mojej definicji artysta to jest człowiek, który nie tyle zżera rzeczywistość, co poprawia rzeczywistość, tworzy rzeczywistość, przerabia tę rzeczywistość na inną, ulepsza ją, czasem psuje niechcący”. Jan Englert bez wątpienia jest artystą wśród aktorów, tym bardziej zapraszam na to wyjątkowe spotkanie, które organizuje Biblioteka w Tychach na czele z Anną Krawczyk i jej zespołem, bo wyjątkowe miejsca tworzą wyjątkowi ludzie.
Andrzej Kurdziela
dziennikarz, współpracował m.in. z Bogusławem Kaczyńskim (podczas Europejskiego Festiwalu im. Jana Kiepury w Krynicy) oraz Haliną Kunicką przy realizacji jej koncertów, jest autorem i pomysłodawcą cyklu „Śladami Mistrzów” organizowanego przez MOK Józefów
Spotkanie z Janem Englertem w ramach XVII Tyskich Dni Literatury odbędzie się w środę, 22.10.2025 w Bibliotece Głównej przy al. marsz. J. Piłsudskiego 16 o godz. g. 18.00
Spotkanie autorskie – „ W poszukiwaniu sensów” – z Janem Englertem poprowadzi Andrzej Kurdziel. Zapraszamy!
GALERIA
Aktualności powiązane
Jan Englert – Artysta wśród aktorów
XV Tyskie Dni Literatury
Wydarzenia towarzyszące
„Ramy Kultury” – jesień w tyskiej kulturze
wpis
O czekających nas ucztach muzycznych i słownych piszemy w tym numerze na stronach 7 i 8. Podsumowujemy również wrześniowy Festiwal Teatrów Niezależnych ANDROMEDON.
Tej jesieni dokonuje się też istotna zmiana w tyskim świecie kultury. Kilka miesięcy temu w majowym numerze „Ram Kultury” opublikowaliśmy obszerny wywiad z dwiema dotychczasowymi dyrektorkami Muzeum Miejskiego w Tychach. Maria Lipok-Bierwiaczonek powołała muzeum do życia i kierowała nim przez pierwszą dekadę. Potem przejęła od niej pałeczkę Aleksandra Matuszczyk, która (cóż za symbolika!) pożegnała się z tyskim muzeum krótko po jego jubileuszu dwudziestolecia. W trzecią dekadę tę instytucję wprowadzi Anna Syska – architektka i miłośniczka architektury, wcześniej Miejska Konserwator Zabytków, autorka cyklu Miasto na warsztacie, publikowanego na łamach tygodnika „Twoje Tychy”. Gorąco życzymy powodzenia zarówno nowej Pani Dyrektor, jak i tej odchodzącej, która pożegnała się z muzeum podczas wernisażu wystawy Pracuj z nami, ucz się u nas, baw się z nami!, zorganizowanej z okazji 50. rocznicy uruchomienia produkcji modelu Fiata 126p w Tychach.
Jeśli mowa o samej wystawie – można ją będzie oglądać aż do 10 stycznia, i z pewnością warta jest tak długiego okresu ekspozycji. To sentymentalna podróż nie tylko dla tych, którzy pracę zawodową i życie związali z tyską Fabryką Samochodów Małolitrażowych, ale dla wszystkich, którzy pamiętają czasy, gdy maluch był jednym z symboli miasta i królował nie tylko na tyskich drogach. W październiku Muzeum Miejskie zaprasza na oprowadzanie z przewodnikiem.
Nieco krócej, bo do 24 października, potrwa wystawa w Miejskiej Galerii Sztuki OBOK, gdzie można obecnie oglądać malarsko-rysunkowo-graficzne prace Piotra Bąka. Tytuł wystawy: …ukryte pomiędzy… skłania do refleksji, a wielkie formaty zachęcają do poszukiwań. Nie przegapcie.
Sylwia Witman
Wydawca: Miejskie Centrum Kultury w Tychach, ul. Bohaterów Warszawy 26, 43-100 Tychy, tel. 32 438 20 61, e-mail: redakcja@mck.tychy.pl
Redaktor naczelna: Sylwia Witman, e-mail: ramykultury@kultura.tychy.pl
Zespół: Daria Gawrońska, Agnieszka Lakner, Małgorzata Król, Justyna Stolfik-Binda
Korekta: Agnieszka Tabor
Layout: Aleksandra Krupa i Bartek Witański Blank Studio, Marcin Kasperek KlarStudio
Skład i łamanie: Magdalena Dziedzic KlarStudio
Druk: Drukarnia AAPrint, Mikołów Nakład: 3000 egz.
Foto na okładce: Marta Ankiersztejn
Ramy Kultury nr 45
Ramy Kultury nr 44
Ramy Kultury nr 43
Ramy Kultury nr 42
Ramy Kultury nr 41
Ramy Kultury nr 40
Ramy Kultury nr 39
Ramy Kultury nr 38
Ramy Kultury nr 37
Ramy Kultury nr 36
Ramy Kultury nr 35
Ramy Kultury nr 34
Ramy Kultury nr 33
Ramy Kultury nr 32
Ramy Kultury nr 31
Ramy Kultury nr 30
Ramy Kultury nr 29
Ramy Kultury nr 28
Ramy Kultury nr 27
Ramy Kultury nr 26
Ramy Kultury nr 25
Ramy Kultury nr 24
Ramy Kultury nr 23
Ramy Kultury nr 22
Ramy Kultury nr 21
Ramy Kultury nr 20
Ramy Kultury nr 19
Ramy Kultury nr 18
Ramy Kultury nr 17
Ramy Kultury nr 16
Ramy Kultury nr 15
Ramy Kultury nr 14
Ramy Kultury nr 13
Ramy Kultury nr 12
Ramy Kultury nr 11
Ramy Kultury nr 10
Ramy Kultury nr 9
Ramy Kultury nr 8
Ramy Kultury nr 7
Ramy Kultury nr 6
Ramy Kultury nr 5
Ramy Kultury nr 4
Ramy Kultury nr 3
Ramy Kultury nr 2
Ramy Kultury nr 1
fot. Magdalena Borucka
GALERIA
