Dopamina. Zwycięstwo

Pamiętam tę drogę, którąśmy z Miszą przeszli – drogę przez mękę.

Chodziło o pomoc w znalezieniu przestrzeni do grania. Żeby wystawić spektakl. Chodziliśmy od jednego biura do drugiego, tłumacząc się, prosząc, odbijając się od ściany, nie da się, nie da się, nie da się.

Żeby dopełnił się akt kreacji, trzeba wejść na drogę i trzeba ją przejść. A jest to droga pełna pułapek, zasadzek. I pełna Arlety.

Arleta – bohaterka wszystkich instytucji.

W podanym przez was terminie mamy czyszczenie wykładziny na widowni. A szczerze mówiąc, ten wasz akt kreacji nikomu nie jest potrzebny.

Człowiek przychodzący do teatru wyobraża sobie: „ach, artyści! Takim artystom to dobrze! Mają swoją artystyczną wizję i ją realizują, i są spełnieni. Spełniają marzenia”.

Dopamina ukazuje dzieło od strony podszewki.

Od strony Arlety, od strony Dozorcy, który przerywa próbę w pół słowa, ponieważ ktoś zniszczył „dźwi”.

Droga przez mękę w Dopaminie nie polega na mierzeniu się z własnym geniuszem, na wyłapywaniu tego, co drży w powietrzu i tłumaczeniu na słowa ludzkie. Droga przez mękę w Dopaminie to walka z ciągłym rozkojarzeniem, to niekończący się tor przeszkód tak prozaicznych, że aż wstyd powiedzieć. To rwany, rwany proces, wyrwany z tysiąca nieustannych szarpnięć, szarpania się z otaczającą rzeczywistością, z telefonem, który jest naszym panem, naszym dozorcą, Arletą, Matyldą. Z niekończącymi się dzwonkami powiadomień. Z niebieskim światłem ekranu. Z Arletą. Z „dźwiami”. Z Arletą. Z brakiem przestrzeni, z brakiem powietrza, z brakiem czasu. Ze śmiercią, która ma twarz Arlety.

Walka ze śmiercią dziś to walka z poszatkowaniem. Z totalnym, absolutnym, horrendalnym i absurdalnym poszatkowaniem, które przemienia wszystko w mielonkę, w spam. Dzisiejszy akt kreacji to droga przez spam, drążenie korytarzy w niekończących się zwałach mielonki.

Spam atakuje z każdej strony, z dołu, z góry, z prawa, z lewa i od wewnątrz, ponieważ zalągł się już wewnątrz nas. Zainstalował swoje czujki, które dzwonią, sygnalizują, świecą, mrugają, szatkują, rozpraszają.

Kiedy Misza przyniósł pierwsze sceny swojej Dopaminy na zajęcia Szkoły Pisania Sztuk w Teatrze Śląskim, płakaliśmy ze śmiechu. Płakaliśmy. Płakaliśmy, bo to wszystko prawda. To się wszystko zdarzyło, zdarza, będzie zdarzać. Może kiedyś, kiedyś w legendarnych czasach piastowskich, gdy świat był jeszcze malutki, zielony akt kreacji wyglądał inaczej. Siedział artysta i dumał, i strzelał jak pąk cudnym kwiatem. Dziś światełka, sygnalizacja, Dozorca, „dźwi”, Arleta, „komu potrzebna wasza sztuka”. Wariactwo, absurd, chaos.

Intuicyjne szukanie bliskości. Cała druga część Dopaminy, ta poważniejsza, ta nieśmieszna to przypadkowe natknięcie się na możliwość bliskości pomiędzy człowiekiem, a człowiekiem. W całym absurdzie nieustających dopaminowych bodźców rozrywających skupienie, pamięć, myśl, wszystko nagle wydarza się spotkanie. Poszatkowany dopaminą reżyser Wincenty z poszatkowaną Matyldą i jej obłędnymi historiami o świnkach, totalnie bezsensownymi, jak wszystko. A może sensownymi? A może w tym bezsensie jest sens? Kto to wie? Może Matylda wie? Może nie umie wyrazić, może nie umie się skomunikować. Próbują się znaleźć. Próbują intuicyjnie, jakimś psim swędem, szóstym zmysłem odkopać, Wincenty i Matylda, zgubiony, poszatkowany kanał komunikacji pomiędzy człowiekiem i człowiekiem. Dzięki temu kawałek świata ma szanse ocaleć. I nawet szer… szerszeń, ta wypustka żywiołu przyrody, która też jest przeciwko, też jest elementem drogi przez mękę, bo nawet żywioły są przeciwko nam i szatkują, utrudniają, uniemożliwiają, nawet on ocaleje, daje się oswoić i zaakceptować. To najważniejsze, co się tu wydarza, ta możliwość porozumienia, udrożnionego kanału komunikacji, która ocala świat. Na początek ocala szerszenia. Dopamina to rzecz o tym, jak trudno, jak niemiłosiernie trudno, jak masakrycznie trudno jest wygrzebać się z tej absurdalnej, chaotycznej, poszatkowanej magmy, żeby się spotkać, żeby spróbować porozmawiać w tym odkopanym komunikacyjnym kanale, żeby odnaleźć połączenie pomiędzy człowiekiem, a człowiekiem, pomiędzy twórcą, a dziełem, pomiędzy dziełem, a widzem, pomiędzy widzem, a widzem, pomiędzy widzem, a światem, pomiędzy światem, a człowiekiem, pomiędzy szerszeniem.

Usłyszcie to! Zobaczcie! Poczujcie! Tę nieznośność chaosu, w którym toniemy na co dzień. Tę dopaminową magmę, która nas szatkuje na cząstki, zamienia w mielonkę, w spam. Zatopcie się w tym spektaklu, żeby razem z nim, razem z nimi, z Wincentym, z Matyldą, z szerszeniem, wbrew wszystkiemu, wbrew całej, potężnej mocy Arlety, Dozorcy i wielkiej szatkownicy świata jakimś wielkim, niesamowitym wysiłkiem choćby na chwilę, na moment wydostać się z tej magmy, razem, wspólnie, znajdując połączenie między człowiekiem i człowiekiem i pomagając sobie unieść się na tyle, żeby zaczerpnąć powietrza.

Skupcie się! Skupcie się! Bo zatoniecie na amen! Trzeba się skupić na tyle, żeby ułożyć układankę. To pasuje do tego, tamto do tamtego. Wszystko jest połączone, tylko trzeba przestać dać się tak szatkować, bo inaczej umyka, umyka, umyka. „Najgorzej, jak rozjebie się na trzech ostatnich puzzlach”.

Na waszym miejscu zabrałbym się do roboty. Teraz!

Z wielką, wielką radością obserwuję, jak Misza działa. Jak walczy. Jak się przedziera. Jak zwycięża. Z całym zespołem Dopaminy jak zwyciężają. Jak im się udaje uchwycić. Pomimo tego wszystkiego, co zabiera, rozprasza, przeszkadza, rozwala na małe kawałki bez cienia litości, nieludzko.

Ja też, maluchu. Ja też.

Idźcie na Dopaminę!

Artur Pałyga

Spektakl odbędzie się 27 listopada o godz. 17.00 w ramach 52. Tyskich Spotkań Teatralnych. Więcej informacji na ten temat tutaj.

Foto: Włodzimierz Chrzanowski