wykład

Czas na Architekturę
Co kościół Ducha Świętego w Tychach ma wspólnego z ikoną
i dlaczego jest nieoczekiwanym owocem czerwca '76?
27 czerwca 2026 roku minęło dokładnie pół wieku od chwili, gdy biskup diecezji katowickiej dr Herbert Bednorz otrzymał od komunistycznych władz województwa decyzję zezwalającą na budowę nowej świątyni w Tychach. Był nią kościół pw. Ducha Świętego.

Ksiądz prałat Franciszek Resiak, jego inwestor i budowniczy kościoła pw. Ducha Świętego w Tychach, w swoich wspomnieniach zwrócił uwagę na szczególną koincydencję: powiązał zgodę na wzniesienie świątyni w obrębie „wzorcowego miasta socjalistycznego”, udzieloną przez Zdzisława Grudnia, I sekretarza Komitetu Wojewódzkiego PZPR w Katowicach, z protestami robotniczymi Czerwca 1976 roku.

Od omówienia tej zależności, a także od pytania o przyczyny, dla których projektantem kościoła na tyskim Zapadziu został Stanisław Niemczyk, rozpocznie się wykład dr Ewy Chudyby, filozofki i kulturoznawczyni. Na rozmowę o świątyni pw. Ducha Świętego zapraszamy do Muzeum Miasta Tychy w piątek, 27 listopada — dokładnie pięć miesięcy po przypadającej w tym roku wyjątkowej, pięćdziesiątej rocznicy uzyskania pozwolenia na jej powstanie.

Odpowiedź na główne pytanie wykładu — co tyski kościół pw. Ducha Świętego ma wspólnego z ikoną — wbrew pozorom nie będzie dotyczyć polichromii autorstwa Jerzego Nowosielskiego, zdobiących wnętrze świątyni. Przedmiotem spotkania będzie przede wszystkim sama bryła budowli, rozpatrywana w kontekście uwarunkowań społecznych i politycznych, a także założeń wynikających z katolickiego światopoglądu. Wspólnie z prowadzącą zastanowimy się, w jaki sposób te czynniki znalazły wyraz w architekturze kościoła na Zapadziu.

Architektura katolickich świątyń to nie tylko konstrukcja, zastosowane materiały, aktualne trendy czy estetyki popularne w środowisku projektantów. Ma ona — a przynajmniej powinna mieć — także swoją metafizyczną pragmatykę. Jedni architekci uwzględniają ją w swojej twórczości, inni — niekoniecznie. Jak było w przypadku Stanisława Niemczyka? Dlaczego zależało mu na tym, by pierwszy zaprojektowany przez niego kościół był „w stu procentach dachem”? O tym będzie mowa podczas wykładu.


Ewa Chudyba — filozofka, kulturoznawczyni i muzealniczka, doktor nauk humanistycznych. Jej zainteresowania badawcze koncentrują się wokół kulturowego, semantycznego i aksjologicznego wymiaru architektury oraz ontologicznych uwarunkowań zjawisk kulturowych. Autorka pierwszej w Polsce rozprawy doktorskiej poświęconej wyłącznie twórczości Stanisława Niemczyka, jednego z najważniejszych współczesnych polskich architektów. Publikuje artykuły naukowe i popularyzatorskie, współpracuje m.in. z „Czasypismem” IPN, prowadzi wykłady i działalność edukacyjną poświęconą dziedzictwu kulturowemu. Od 2011 roku związana zawodowo z Muzeum w Gliwicach.

prowadzi: Ewa Chudyba
zapisy: 887 450 212 (także SMS-em), t.melanowski@muzeum.tychy.pl
wstęp wolny

Regionalny patron medialny wydarzeń Muzeum Miejskiego w Tychach

fot. Ewa Chudyba

GALERIA


ORGANIZATOR:

Muzeum Miejskie w Tychach