Tak świętujemy 75-lecie miasta

Wokół sceny także będzie się wiele działo. Spodziewana jest wielotysięczna publiczność. Ale czy najhuczniejsze znaczy najważniejsze? O tym, jak świętujemy ten wyjątkowy jubileusz w tyskiej kulturze – na wiele sposobów – opowiadają prezydent Maciej Gramatyka oraz dyrektorzy miejskich instytucji.

„Ramy Kultury”: Kiedy zaczęły się przygotowania do obchodów jubileuszu miasta? Jak rodziły się pomysły na uczczenie tej rocznicy? Czy były dyskusje, burze mózgów z urzędnikami i instytucjami miejskimi? 

Maciej Gramatyka: Przygotowania wystartowały z dużym wyprzedzeniem – pierwsze koncepcje kiełkowały już kilkanaście miesięcy temu. Od samego początku wiedzieliśmy, że siedemdziesięciopięciolecie Tychów nie może być projektem zamkniętym w gabinetach. Za nami dziesiątki godzin intensywnych dyskusji, burz mózgów i spotkań z zespołem urzędników, ale przede wszystkim z naszymi miejskimi instytucjami, artystami i pasjonatami Tychów. Chcieliśmy, aby te obchody były żywe, różnorodne i oddawały unikalnego ducha miasta. Współpraca z tyskimi jednostkami kultury, sportu czy edukacji pokazała ogromną kreatywność naszej lokalnej społeczności. To z tej wspólnej energii narodził się ostateczny program.

Co ostatecznie zadecydowało o wyborze takich a nie innych wydarzeń, dzięki którym świętujemy ten jubileusz przez cały rok? 

Kluczowe było założenie, że ten jubileusz ma należeć do mieszkańców i łączyć pokolenia. Tychy to miasto o wielowymiarowej tożsamości – z jednej strony dumne ze swojej historii, z drugiej, niezwykle nowoczesne, zielone i dynamiczne. Dlatego zależało nam na formule całorocznej, a nie jednym hucznym weekendzie. O wyborze konkretnych wydarzeń zdecydowała chęć dotarcia do każdego Tyszanina. Postawiliśmy na miks spotkań naukowych, historycznych refleksji, premier artystycznych oraz czystej, radosnej rozrywki. Chcemy, aby każdy – niezależnie od wieku czy zainteresowań – poczuł się częścią tego święta, częścią naszego miasta.

Seminarium majowe, Święto Miasta, a może jeszcze inne wydarzenie – co jest dla Pana najważniejszym punktem obchodów siedemdziesięciopięciolecia miasta? I dlaczego?

Każdy punkt programu ma dla mnie ogromną wartość, bo pokazuje inną twarz Tychów. Seminarium naukowe pozwoliło nam z dumą spojrzeć wstecz i docenić ludzi, którzy to miasto budowali. Jednak jako Prezydent najbardziej czekam na czerwcowe Święto Miasta. To moment, w którym wychodzimy w przestrzeń publiczną, spotykamy się twarzą w twarz, rozmawiamy i wspólnie się bawimy. Dla mnie to esencja samorządności i lokalnej wspólnoty. Najważniejsze w tym jubileuszu nie są bowiem same wydarzenia, ale emocje, uśmiechy mieszkańców i poczucie dumy, że Tychy to nasz wspólny dom, nasze dobre miejsce.

Z okazji jubileuszu powstał też film, którego premiera miała miejsce 19 maja w Mediatece. W miejskich social mediach są prezentowane jego fragmenty w formie krótszych rolek. Gdzie i kiedy będzie można zobaczyć pełną wersję?

Premiera w Mediatece była niezwykle wzruszającym momentem – ten film doskonale oddaje unikalny klimat Tychów. Nie chcemy jednak, by był on dostępny tylko dla nielicznych. Już teraz pełną, kilkunastominutową wersję dokumentu można bezpłatnie obejrzeć na naszym oficjalnym kanale YouTube oraz na profilu miasta na Facebooku. Co więcej, planujemy pokazywać go przy okazji nadchodzących wydarzeń plenerowych oraz w tyskich instytucjach kultury w trakcie całego roku jubileuszowego. Gorąco zachęcam do zobaczenia, bo to piękna opowieść o nas samych.

***

O wydarzeniach roku jubileuszowego opowiedzieli nam ze swojej perspektywy także dyrektorzy tyskich instytucji kultury.

Małgorzata Król, dyrektor Miejskiego Centrum Kultury:

Jubileusz siedemdziesięciopięciolecia nadania praw miejskich stał się ważnym motywem tegorocznych wydarzeń kulturalnych. Wydarzenia, które od lat są stałym elementem kalendarza kulturalnego Tychów, staramy się wzbogacać o jubileuszowe akcenty, podkreślające wyjątkowy charakter tego roku. Już w lutym, w ramach cyklu „Okno na kulturę”, odbyła się wystawa Ślady tyskiej kultury, prezentująca pejzaż tyskich wydarzeń kulturalnych. Wkrótce przed nami Tyski Festiwal Performance, którego tegoroczna edycja została poświęcona Tychom. Kulminacyjnym punktem obchodów będzie oczywiście Święto Miasta – trzydniowe wydarzenie z rozbudowanym programem artystycznym i specjalną strefą Tychy od A do Z, przygotowaną z myślą o mieszkańcach i gościach. Jubileuszowe inspiracje widoczne są także w twórczości indywidualnych artystów. Przykładem są kompozycja Piotra Steczka, premierowo wykonana podczas uroczystej sesji rady miasta, czy też piosenka o Tychach autorstwa Irka Krosnego, które nawiązują do historii i tożsamości miasta.

Anna Syska, dyrektor Muzeum Miejskiego w Tychach: 

Naszym głównym działaniem wokół jubileuszu siedemdziesięciopięciolecia jest wystawa Opowiedz mi miasto wraz z towarzyszącymi jej wydarzeniami. Będzie można ją oglądać do 5 września, czyli przez cały okres wakacyjny.

Jak powstawała ta wystawa? Siedemdziesiąt pięć lat to z jednej strony mało, a z drugiej, bardzo dużo, zwłaszcza że w przypadku Tychów był to okres ogromnych zmian, zachodzących w szybkim tempie. Ze względu na niezbyt obszerną powierzchnię wystawową, jaką dysponuje nasze muzeum, trzeba było dokonać jakiegoś wyboru. Wystawa została więc zbudowana wokół haseł, którymi Tychy były określane, na przykład „miasto satelita”, „miasto na warsztacie”, „miasto dzieci”, „miasto mozaika”. Chcieliśmy przyjrzeć się temu, w jaki sposób miasto było nazywane i postrzegane kiedyś, i jak postrzegamy je dzisiaj. Chcieliśmy, żeby to była opowieść nie tylko nasza, muzealników, ale samych mieszkańców o mieście. Stąd próby przełożenia tego, co chcielibyśmy o tych siedemdziesięciu pięciu latach opowiedzieć, na język przestrzenny, wizualny i na materiały, którymi chcemy obudzić w publiczności wystawy wspomnienia. Osoby odwiedzające wystawę mogą zobaczyć takie Tychy, jakie pamiętają, mogą rozpoznać na fotografiach znajomych, czasem siebie.

Wokół wystawy zaplanowaliśmy szereg wydarzeń towarzyszących. Będą oprowadzania kuratorskie, warsztaty dla dzieci, mamy też bogate plany wakacyjne: spacery po osiedlach z naszym pracownikiem Mateuszem Miłoniem, trzy tematyczne wycieczki trolejbusowe, które nazwaliśmy Architrolejbus, Etnotrolejbus i Trolejbus sportowy. Zachęcamy do śledzenia kalendarium muzeum.

Paweł Drzewiecki, dyrektor Teatru Małego w Tychach:

Gdybym miał wskazać najważniejsze wydarzenie teatralne w roku jubileuszowym, bez wątpienia byłoby to przedstawienie Hamlet vs Makbet w reżyserii Waldemara Raźniaka. To największa produkcja w historii naszej sceny, zarówno jeśli brać pod uwagę rozmach inscenizacyjny, nazwiska wykonawców, jak i wybitnych realizatorów. To również kolejna szansa na spotkanie lokalnych artystów ze znakomitymi partnerami scenicznymi z utytułowanych scen warszawskich i krakowskich, zaś dla naszych zespołów producenckiego i technicznego, to szansa na dalszy rozwój, za sprawą pracy przy tak dużej realizacji. Wreszcie – dla publiczności jest to możliwość na zobaczenie bardzo nowoczesnego – pomimo sięgnięcia po tekst klasyczny – i rozbudowanego inscenizacyjnie przedstawienia. Gdybyśmy chcieli zaprosić na naszą scenę produkcję tej rangi z innego teatru, to myślę, że z powodów ekonomicznych nie moglibyśmy sobie na to pozwolić. Warto też dodać, że przedstawienie Hamlet vs Makbet ma wiele tyskich śladów, przede wszystkim w warstwie wizualnej sporo jest tu nawiązań do rodzimej architektury.

To oczywiście nie jedyna premiera zaplanowana na ten rok. Dosłownie przed chwilą (31 maja) premierę miała najnowsza produkcja dla najmłodszych widzów, Historia pewnego przedmiotu. Tym razem Anna Białoń sięgnęła po mniej zanany, współczesny tekst, udowadniający, że każdy – bez względu na wygląd i pochodzenie – jest wyjątkowy. Natomiast nowy sezon rozpoczniemy produkcją w wykonaniu Teatru Mumio Mumio czarno-białe. Będzie to podróż do świata inspirowanego estetyką lat 60. i 70., w której nie zabraknie fotograficznych odniesień do Tychów z tamtego okresu. Prapremiera odbędzie się podczas tegorocznej Gali Kultury Prezydenta Miasta Tychy. Z kolei w grudniu Joanna Piwowar-Antosiewicz, pracując z wykonawcami, z którymi przygotowała w naszym teatrze swoje poprzednie produkcje, wyreżyseruje przedstawienie Oz. Opowieść wielu, inspirowane kultową powieścią o Czarnoksiężniku z Krainy Oz.

Poza tym wydarzenia cykliczne realizujemy zgodnie z programem naszej instytucji. W marcu Tyski Festiwal Monodramu zaprogramowany został wokół tematu kobiecości, zaś listopadowe Tyskie Spotkania Teatralne podejmą próbę ukazania męskości oczami współczesnych twórców teatralnych. Natomiast zaplanowany na początek października LOGOS FEST poświęcony będzie twórczości Williama Szekspira. Sięgnięcie po dorobek największego światowego dramaturga to najlepszy sposób na uczczenie jubileuszu nadania Tychom praw miejskich. Wrócimy wtedy do wspomnianej produkcji w reżyserii Waldemara Raźniaka, bardzo mocno osadzonej scenograficznie w tyskiej architekturze. Przypomnimy także naszą wcześniejszą produkcję Córki Króla Leara, będzie to zatem edycja bardzo mocno oparta o wykonawców związanych z naszym miastem.

***

Święto Miasta, w dniach 26–28 czerwca 2026 w Parku Miejskim Solidarności, będzie trzydniowym festiwalem pełnym atrakcji. Na scenie zobaczymy prawdziwe legendy polskiej muzyki: Marylę Rodowicz oraz zespół Kult. Wystąpią też Kayah, Kaliber 44 (w programie symfonicznym wspólnie z AUKSO), zespół Enej czy cieszący się ogromną popularnością (szczególnie na Śląsku) raper Grubson. Spośród artystów młodszego pokolenia zobaczymy i usłyszymy Roxie Węgiel i Oskara Cymsa. Mocną reprezentację sceny rap i hip-hop (obok Kalibru i Grubsona) stanowią Kacper HTA i Opał. Atrakcją dla rodzin z dziećmi będzie z pewnością koncert Małego TGD.

Zapraszamy do wspólnego świętowania tego wyjątkowego wydarzenia. Nie może Was tam zabraknąć!

oprac. Sylwia Witman

Szczegółowy program Święta Miasta Tychy 2026 dostępny jest tutaj. 

Fot. Michał Janusiński